Bilgi Merkezi
Mali Terimler Sözlüğü
Bağımsız denetim, yeminli mali müşavirlik, vergi, muhasebe ve sürdürülebilirlik dünyasının 45 temel kavramı — sade dilde, DRP Partners yorumuyla.
Denetim
Bağımsız Denetim
Şirketlerin finansal tablolarının ve raporlamalarının, ilgili standartlara uygun ve doğru olup olmadığını, bağımsız bir denetçi tarafından sistematik olarak incelenmesi ve makul güvence ile raporlanmasıdır.
BDS — Bağımsız Denetim Standartları
International Standards on Auditing (ISA) ile uyumlu, denetçilerin bağımsız denetim sürecinde uyması zorunlu kuralları içeren standartlar setidir. KGK tarafından Türkçe olarak yayımlanır.
Faaliyet Denetimi
Bir birim, süreç veya faaliyetin verimliliğini, etkililiğini ve ekonomikliğini değerlendiren denetim türüdür. Finansal denetimden farklı olarak operasyonel performansa odaklanır.
Hile (Suistimal) Denetimi
Şirket içi veya dışı kasıtlı yanıltma, usulsüzlük ve dolandırıcılık olaylarının tespiti, soruşturulması ve önlenmesine yönelik özel denetim faaliyetidir. Forensic accounting yöntemleri kullanılır.
İç Denetim
Şirketin kendi bünyesinde kurulu, iş süreçlerinin ve iç kontrol sisteminin etkinliğini bağımsız ve objektif olarak değerlendiren güvence ve danışmanlık faaliyetidir.
KGK (Kamu Gözetimi Kurumu)
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu. Türkiye’de bağımsız denetim ve muhasebe standartlarını belirleyen, denetçileri yetkilendiren ve denetim kalitesini denetleyen kamu otoritesidir.
Mutabakat Mektubu
Şirketin müşteri, tedarikçi, banka veya diğer ilişkili taraflarla bakiyelerini karşılıklı olarak doğruladığı yazılı belgedir. Denetim sürecinde önemli bir kanıt unsurudur.
Sürekli Bilgilendirme Yükümlülüğü
Borsada işlem gören veya halka açık şirketlerin, yatırımcıyı etkileyebilecek olayları SPK düzenlemeleri çerçevesinde zamanında ve eksiksiz olarak kamuya açıklama yükümlülüğüdür.
TFRS — Türkiye Finansal Raporlama Standartları
Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS/IFRS) ile uyumlu olarak KGK tarafından yayımlanan finansal raporlama standartları setidir. Belirli ölçekteki şirketler için zorunludur.
Yönetim Beyan Mektubu
Bağımsız denetim süreci sonunda yönetimin, finansal tabloların hazırlanmasından sorumlu olduğunu, denetçiye ilgili tüm bilgileri sağladığını ve önemli bir hata olmadığını beyan ettiği yazılı belgedir.
Vergi & Tasdik
Beyanname
Mükellefin kanunen belirli dönemlerde, vergi matrahını ve hesaplanan vergiyi vergi dairesine bildirdiği yazılı veya elektronik belgedir. KDV, geçici vergi, kurumlar vergisi, gelir vergisi gibi farklı türleri vardır.
Finansman Gider Kısıtlaması
Yabancı kaynak/özkaynak oranını aşan şirketlerin, finansman giderlerinin belirli bir kısmının kurumlar vergisi matrahında gider olarak kabul edilmemesidir (KVK m.11/i).
Geçici Vergi
Kurumlar ve gelir vergisi mükelleflerinin, yıllık verginin peşin tahsilatı amacıyla üç aylık dönemler halinde ödediği vergidir. Yıllık beyannamede mahsup edilir.
KDV İadesi
İhracat, indirimli orana tabi teslimler veya tevkifat gibi sebeplerle yüklenilen ancak hesaplanan KDV’den indirilemeyen tutarın, mükellefe nakit olarak veya mahsuben iade edilmesidir.
Kurumlar Vergisi
Sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler ile iş ortaklıklarının elde ettiği kazançlar üzerinden alınan vergidir.
Pişmanlık ve Islah
Vergiye aykırı bir fiilini idare öğrenmeden önce mükellefin kendisinin bildirmesi halinde, vergi ziyaı cezasının kaldırıldığı uygulamadır (VUK m.371). Belirli koşulların yerine getirilmesi gerekir.
Sermaye Artırımı İndirimi
Nakdi sermaye artıran sermaye şirketlerine, artırım tutarı üzerinden TCMB ticari kredi faizine göre hesaplanan kısmın kurumlar vergisi matrahından indirilmesi imkânıdır (KVK m.10/1-ı).
Stopaj (Tevkifat)
Kanunun belirlediği oranda verginin, ödemeyi yapan tarafından kaynağında kesilerek vergi dairesine ödenmesidir. Maaş, kira, serbest meslek ödemeleri ve faiz gibi pek çok kalemde uygulanır.
Tam Tasdik
Yeminli Mali Müşavirin, mükellefin yıllık kurumlar veya gelir vergisi beyannamesini ve dayanağı olan hesap ve belgeleri, vergi mevzuatına uygunluk yönünden tasdik etmesidir.
Transfer Fiyatlandırması
İlişkili kişiler (grup şirketleri, ortaklar, vb.) arasındaki mal ve hizmet alım-satımının emsallere uygun bedellerle yapılması gerekliliği ve bunun belgelendirilmesine ilişkin vergisel düzenlemedir.
Vergi Cezası
Vergi kanunlarına aykırı davranışlar nedeniyle uygulanan idari yaptırımlardır. Vergi ziyaı cezası, genel ve özel usulsüzlük cezaları ile hapis cezasını gerektiren bazı eylemler bu kapsamdadır.
Vergi Levhası
Gelir vergisi mükelleflerinin vergi yükümlülüklerini ve önceki yıla ilişkin kazanç bilgilerini gösteren resmi belgedir. İşyerinde bulundurulması ve internet üzerinden de görüntülenebilmesi sağlanmaktadır.
YMM (Yeminli Mali Müşavir)
3568 sayılı Kanun çerçevesinde tasdik, denetim ve vergi danışmanlığı yapma yetkisine sahip, en üst düzey muhasebe meslek mensubudur. SMMM olarak en az 10 yıl çalıştıktan sonra YMM sınavıyla unvana hak kazanılır.
Örtülü Sermaye
Şirketin ortaklardan veya ilişkili kişilerden aldığı borçların, özkaynağın belirli bir katını (genel kural: 3 katı) aşması durumunda bu fazla kısmın kanunen örtülü sermaye sayılarak ödenen faizinin gider olarak kabul edilmemesidir.
Muhasebe
Amortisman
Maddi veya maddi olmayan duran varlıkların yararlı ömürleri boyunca sistematik biçimde gider olarak yazılması yöntemidir. Doğrusal, azalan bakiyeler ve üretim miktarına göre farklı yöntemler uygulanabilir.
Bilanço
Bir işletmenin belirli bir tarihteki varlık, yabancı kaynak ve özkaynaklarını gösteren temel finansal tablodur. Aktif tarafta varlıklar, pasif tarafta yabancı kaynaklar ve özkaynaklar yer alır.
EBITDA
Faiz, Vergi, Amortisman ve İtfa giderleri öncesi kâr. Şirketin operasyonel performansını ve nakit yaratma kapasitesini ölçen önemli bir finansal göstergedir. Şirket değerleme ve kredi analizinde sıklıkla kullanılır.
Enflasyon Düzeltmesi
Yüksek enflasyon ortamında finansal tabloların satın alma gücü cinsinden yeniden ifade edilmesi işlemidir. Türkiye’de VUK Mükerrer Madde 298 kapsamında belirli koşullarda zorunlu hale gelir.
Gelir Tablosu (Kâr Zarar Tablosu)
Bir döneme ait gelir, gider ve kâr/zarar bilgilerini gösteren temel finansal tablodur. İşletmenin raporlama dönemi performansını ölçer.
İşletme Sermayesi
Dönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki farktır. İşletmenin günlük operasyonlarını sürdürebilmesi için ihtiyaç duyduğu net finansmanı gösterir.
Karşılık
Tutarı veya zamanlaması belirsiz, geçmiş olaylardan kaynaklanan ve gelecekte kaynak çıkışı muhtemel olan yükümlülükler için ayrılan tutardır. Dava karşılığı, garanti karşılığı ve kıdem tazminatı karşılığı gibi türleri vardır.
Nakit Akış Tablosu
Bir dönemde işletmenin faaliyet, yatırım ve finansman akışları sebebiyle gerçekleşen nakit girişlerini ve çıkışlarını gösteren temel finansal tablodur.
Özkaynak Değişim Tablosu
Bir dönem boyunca özkaynak kalemlerinde meydana gelen tüm değişiklikleri (sermaye artırımı, kâr dağıtımı, değer artış fonları vb.) gösteren finansal tablodur.
Şerefiye (Goodwill)
Bir şirketin satın alma işleminde, ödenen bedel ile elde edilen tanımlanabilir net varlıkların gerçeğe uygun değeri arasındaki olumlu farktır. Şirketin marka, müşteri ilişkileri gibi soyut değerlerini temsil eder.
Sürdürülebilirlik
Çift Önemlilik (Double Materiality)
Hem şirketin sürdürülebilirlik konularından etkilenme düzeyi (finansal önemlilik), hem de şirketin çevre ve toplum üzerindeki etkisi (etki önemliliği) açısından bir konunun değerlendirilmesidir. CSRD’nin temel kavramlarındandır.
ESG (Çevresel, Sosyal, Yönetişim)
Environmental, Social, Governance. Şirketlerin finansal olmayan performansını çevresel etki, sosyal sorumluluk ve kurumsal yönetim olmak üzere üç boyutta değerlendiren kavram setidir. Yatırımcı kararlarında giderek belirleyici hale gelmektedir.
IFRS S1 (Sürdürülebilirlik)
Genel sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgilerin açıklanmasına ilişkin uluslararası standart. Şirketin kısa, orta ve uzun vadeli sürdürülebilirlik risk ve fırsatlarını paydaşlara raporlamasını öngörür.
IFRS S2 (İklim)
İklimle ilgili açıklamalara ilişkin uluslararası standart. Şirketin iklim risk ve fırsatlarını, sera gazı emisyonlarını (Scope 1, 2, 3) ve iklim geçiş planını raporlamasını öngörür.
Karbon Ayak İzi
Bir şirketin, ürünün veya faaliyetin doğrudan ya da dolaylı olarak neden olduğu sera gazı emisyonlarının CO2 eşdeğeri (CO2e) cinsinden toplam ölçüsüdür.
TSRS — Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları
KGK tarafından IFRS S1 ve S2 ile uyumlu olarak yayımlanan, belirli ölçütlerin üzerindeki şirketlere sürdürülebilirlik raporlaması yükümlülüğü getiren ulusal standartlardır.
Yönetişim & İş Hukuku
Due Diligence (Durum Tespiti)
Bir şirket satın alma, birleşme veya yatırım kararı öncesinde hedef şirketin finansal, vergisel, hukuki ve operasyonel durumunun ayrıntılı incelenmesidir.
İflas Erteleme
Borçlarını ödeyemeyecek durumdaki şirketin, bir iyileştirme projesi sunarak iflas kararının ertelenmesini talep ettiği hukuki süreçtir. 2018’de yürürlükten kaldırılmış ve yerini konkordato kurumu almıştır.
Konkordato
Borçlu şirketin alacaklılarıyla anlaşarak borçlarının bir kısmının ödenmesi veya vadeye yayılması suretiyle iflastan kurtulduğu, mahkeme denetimindeki hukuki süreçtir. 2018’de iflas ertelemenin yerini almıştır.
Kurumsal Yönetim
Şirketin yönetim kurulu, ortaklar, çalışanlar ve diğer paydaşları arasındaki ilişkileri düzenleyen; şeffaflık, hesap verebilirlik, adillik ve sorumluluk ilkelerine dayalı yönetim sistemidir.
Şirket Anayasası (Aile Anayasası)
Şirketin temel yönetim ilkelerini, karar mekanizmalarını, ortaklık yapısını, miras ve halefiyet kurallarını ile uyuşmazlık çözüm yöntemlerini belirleyen iç düzenlemedir. Özellikle aile şirketlerinde kurumsallaşma aracıdır.
Bir terim aklınıza takıldı mı?
Aradığınız kavramı bulamadıysanız ya da kendi durumunuza özgü bir yorum istiyorsanız, DRP Partners uzmanları sizi dinlemeye hazır.
